Salduz-arrest omgezet in Belgische wetgeving (wet - 07/09/2011)
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) velde op 27 november 2008 een belangrijk arrest in de zaak Salduz t. Turkije (EHRM 27 november 2008, SALDUZ t. Turkije). Het EHRM stelde dat een verdachte toegang moet hebben tot een advocaat vanaf het politieverhoor. Zo dit niet het geval is worden de rechten van de verdediging op onherstelbare wijze geschonden.
De Belgische wetgever heeft deze rechtspraak overgenomen in het Belgisch strafprocesrecht bij de wet van 13 augustus 2011.
Hieronder vindt u de krachtlijnen van deze nieuwe wet.
Nieuwe regels bij het verhoor van personen
Ieder verhoor begint met de beknopte mededeling van de feiten waarover de ondervraagde persoon zal worden verhoord en de mededeling aan de ondervraagde persoon dat :
- hij kan vragen dat alle vragen die hem worden gesteld en alle antwoorden die hij geeft, worden genoteerd in de gebruikte bewoordingen;
- hij kan vragen dat een bepaalde opsporingshandeling wordt verricht of een bepaald verhoor wordt afgenomen;
- zijn verklaringen als bewijs in rechte kunnen worden gebruikt;hij niet verplicht kan worden zichzelf te beschuldigen.
Vooraleer wordt overgegaan tot het verhoor van een persoon aangaande misdrijven die hem ten laste kunnen worden gelegd, aan de te ondervragen persoon op beknopte wijze kennis gegeven van de feiten waarover hij zal worden verhoord en wordt hem meegedeeld dat :
- hij niet verplicht kan worden zichzelf te beschuldigen;
- hij de keuze heeft na bekendmaking van zijn identiteit om een verklaring af te leggen, te antwoorden op de hem gestelde vragen of te zwijgen;
- hij het recht heeft om vóór het eerste verhoor een vertrouwelijk overleg te hebben met een advocaat naar keuze of een hem toegewezen advocaat, in zoverre de feiten die hem ten laste kunnen worden gelegd een misdrijf betreffen waarvan de straf aanleiding kan geven tot het verlenen van een bevel tot aanhouding, met uitzondering van verkeersmisdrijven.
Vertrouwelijk overleg met een advocaat
Eenieder die van zijn vrijheid is beroofd heeft vanaf dat ogenblik en vóór het eerstvolgende verhoor door de politiediensten, of bij gebrek hieraan door de procureur des Konings of de onderzoeksrechter, het recht om vertrouwelijk overleg te plegen met een advocaat naar keuze.
Indien hij geen advocaat gekozen heeft of indien de advocaat verhinderd is, wordt contact opgenomen met de permanentiedienst die wordt georganiseerd door de Orde van Vlaamse balies en de « Ordre des barreaux
francophones et germanophone », of bij gebrek hieraan door de stafhouder van de Orde of zijn gemachtigde.
Vanaf het contact met de gekozen advocaat of de permanentiedienst, dient het vertrouwelijk overleg met de advocaat binnen twee uren plaats te vinden. Na het vertrouwelijk overleg, dat maximaal dertig minuten duurt, kan het verhoor aanvangen.
Indien het geplande vertrouwelijke overleg niet binnen twee uren heeft plaatsgevonden, vindt alsnog een telefonisch vertrouwelijk overleg met de permanentiedienst plaats, waarna het verhoor kan aanvangen.
Enkel na vertrouwelijk telefonisch contact met de permanentiedienst, kan de betrokken meerderjarige na vrijheidsbeneming vrijwillig en weloverwogen afstand doen van het recht op vertrouwelijk overleg met een advocaat. De te ondervragen persoon doet schriftelijk afstand in een door hem gedateerd en ondertekend document. Minderjarigen kunnen geen afstand doen van dit recht.
Bijstand door een advocaat tijdens het verhoor
De betrokken persoon heeft recht op bijstand door zijn advocaat tijdens de verhoren.
De advocaat kan aanwezig zijn tijdens het verhoor.
De bijstand van de advocaat heeft uitsluitend tot doel toezicht mogelijk te maken op :
- de eerbiediging van het recht zichzelf niet te beschuldigen en de keuzevrijheid om een verklaring af te leggen, te antwoorden op de
gestelde vragen of te zwijgen; - de wijze waarop de ondervraagde persoon tijdens het verhoor wordt behandeld, inzonderheid op het al dan niet kennelijk uitoefenen van ongeoorloofde druk of dwang;
- de kennisgeving van de in artikel 47bis van het Wetboek van strafvordering bedoelde rechten van verdediging en de regelmatigheid van het verhoor.
De advocaat kan onmiddellijk in het proces-verbaal van het verhoor melding laten maken van de schendingen die hij meent te hebben vastgesteld.
Het verhoor wordt gedurende maximaal vijftien minuten onderbroken met het oog op bijkomend vertrouwelijk overleg, hetzij eenmalig op verzoek van de ondervraagde persoon zelf of op verzoek van zijn, advocaat, hetzij bij het aan het licht komen van nieuwe strafbare feiten.
Contact met een vertrouwenspersoon
Eenieder die van zijn vrijheid is beroofd, heeft het recht dat een vertrouwenspersoon over zijn aanhouding wordt ingelicht door de ondervrager of een door hem aangewezen persoon, via het meest geschikte communicatiemiddel.
Als er ernstige redenen bestaan om te vrezen dat men door deze inlichting zou pogen bewijzen te laten verdwijnen, dat de betrokkene zich zou verstaan met derden of zich aan het optreden van het gerecht
zou onttrekken, kan de procureur des Konings of de met het dossier belaste onderzoeksrechter bij een met redenen omklede beslissing deze inlichting uitstellen voor de duur die noodzakelijk is om de belangen van het onderzoek te beschermen.
Bevel tot verlenging van de arrestatieperiode
De onderzoeksrechter, die handelt op vordering van de procureur des Konings of ambtshalve optreedt, kan een bevel verlenen tot verlenging van de arrestatieperiode die in principe 24 uren bedraagt. .
De vrijheidsbeneming die het gevolg is van dat bevel mag in geen geval langer duren dan vierentwintig uur te rekenen vanaf de betekening van het bevel.
Het bevel is met redenen omkleed en kan slechts eenmaal verleend worden. Het vermeldt de gegevens die het ingaan van een nieuwe termijn verantwoorden, te weten :
- de ernstige aanwijzingen van schuld aan een misdaad of een wanbedrijf;
- de bijzondere omstandigheden van het voorliggende geval.
Recht op medische bijstand
Eenieder die van zijn vrijheid is beroofd, heeft recht op medische bijstand.
Onverminderd het in het eerste lid bepaald recht, heeft deze persoon subsidiair het recht een onderzoek door een arts naar keuze te vragen. De kosten voor dit laatste onderzoek vallen te zijnen laste.
Plaatsbezoek
Wanneer het plaatsbezoek georganiseerd wordt met het oog op de reconstructie van de feiten, laat de onderzoeksrechter zich eveneens vergezellen door de verdachte, de burgerlijke partij en hun advocaten.
Onverminderd de rechten van verdediging, is de advocaat verplicht tot geheimhouding van de informatie waarvan hij kennis krijgt door het bijwonen van het plaatsbezoek met het oog op de reconstructie van de feiten.
Inwerkingtreding
De precieze inwerkingtreding zal bij Koninklijk besluit bepaald worden. De uiterste datum van inwerkingtreding is vastgelegd op 1 januari 2012.
Lees de volledige tekst van de Salduz-wet:
Arrest Salduz v. Turkijke, nr.. 36391/02, Europees hof voor de rechten van de mens, 27 november 2008
Afgekondigd: 13 augustus 2011
Publicatie: 5 september 2011
Dit artikel werd laatst bijgewerkt op 7 september 2011.
Lexalert is dé juridische nieuwslijn.
Lexalert informeert u gratis en per e-mail over de nieuwste juridische ontwikkelingen in het strafrecht en strafprocesrecht.
Schrijf nu gratis in.
Andere interessante artikels:
Sociale verkiezingen 2012: wetsontwerpen goedgekeurd (wetsontwerp 28/08/2011)
Permanent BTW-tarief 6oor renovatie en arbeidsintensieve herstellingen (programmawet - 25/08/2011)